خطر آلودگی هوا در محیط های بسته

 

خطر آلودگی هوا در محیط های بسته

 بر خلاف تصورات رایج بیشتر مردم خطرات ناشی از آلاینده ها در مکانهای بسته بیشتر از محیط های باز می باشد مقاله ای که ملاحظه می فرمائید حاصل تحقیقات و مطالعات  آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا  (ی.پی.ای.)*   و هیئت مشاوره ء علمی آن در سالهای اخیر در زمینه ء تآثیر آلودگی هوا بر انسان می باشد و بیانگر این حقیقت  است که میزان آلودگی هوا در مکانهای سرپوشیده می تواند 2-5 برابر  یا حتی تا 100 برابر بیشتر ازمیزان   مشابه در محیط  خارج می باشد.

اهمیت این موضوع خطر آلودگی هوا در فضای بسته را به یکی از پنج عامل اصلی تهدید سلامت بشر مبدل ساخته است . عوامل افزایش آلودگی هوا را در چند دههء اخیر می توان با تراکم و نزدیکی بیش از حد ساختمانها، عدم تهویهء مناسب هوا به منظور جلوگیری از اصراف انرژی ، استفاده از مواد مصنوعی و شیمیائی در ساختمان ، مبلمان و وسایل شخصی همینطور استفاده از حشره کش ها، مواد شوینده، تمیز کننده و ضد عفونی کننده دانست. جلوگیری از گسترش مضرات ناشی از آلودگی هوا در منازل ، مدارس ، مهد کودکها و محل بازی کودکان بدون کمک  تمامی افراد جامعه  و همکاری بخش خصوصی و سازمانهای دولتی ذیربط امکان پذیر نمی باشد.

 43% کودکان از سنین دو ماهگی تا یازده سالگی در خانه ای که در آن  حد اقل یک فرد سیگاری است زندگی می کنند و ناخواسته آلاینده های زیادی را استنشاق می کنند دود ناشی از سوختن سیگار   مخلوطی از 4000  نوع مادهء  شیمیایی زیان آوربوده   که  مونو اکسید کربن، نیکوتین،  فرمالدئید ، هیدروژن و سیانید هیدروژن از آن جمله هستند  . این مواد از عوامل ایجاد سرطان و بیماری های  دستگاه تنفسی انسان می باشند.

علائم  برونشیت ، ذات الریه، عفونت دستگاه تنفسی، گوش درد (عفونت گوش) و  آسم در کودکانی که در معرض دود قرار دارند بیشتر از دیگر کودکان دیده می شود. تعدد عفونت مستقیمآ به مقدار دود موجود در منزل بستگی دارد. کودکانی که هردو ی والدین آنها سیگاری هستند بیشتر از کودکانی که یکی از والدین آنها سیگاری هستند  به عفونت های ریوی مبتلا می شوند.

 کمترین علائم عفونت های ریوی در کودکانی مشاهده میشود که والدین آنها سیگاری نیستند. سیگار کشیدن مادران در دورهء حاملگی خطر سندرم مرگ ناگهانی کودک را افزایش می دهد. (ی.پی .ای) تخمین می زند که بین 150.000 تا 300.000 مورد عفونت ریه ، مثل برونشیت و ذات الریه ، که سالیانه در بین کودکان تا 18 ماه   رخ می دهد به میزان دود سیگارموجود در محیط آنها بستگی دارد. از میان آنها 7.500 الی 15.000 نفر  راهی بیمارستانها می شوند. قرار  گرفتن در معرض دود سیگار می تواند شرایط بد 200.000  تا 1.000.000 کودک آسمی را تشدید کند. محققان  ی. پی . ای به این نتیجه دست یافته اند که دود سیگار مایع گوش میانی را افزایش می دهد، و یکی از عوامل ایجاد بیماری مضمن گوش میانی که در اکثر موارد به جراحی در بیمارستان ختم می شود دود سیگار است. 

آلاینده های داخلی

 عوامل آلرژی

عوامل آلرژی بخصوص درموارد بیولوژیکی  مثل کرمهای موجود در حبوبات، انگل های خانگی ،سوسکها ، شورهء حیوانات خانگی ، هاگهای گیاهی، کپک ، تخم میکروبها و قارچها، باکتریها و ویروسها عوامل شناخته شده ای  هستند که آسم را تشدید می کنند. آلرژی معمولا آسم، ذات الریه  و سر ماخوردگی  را تشدید می کند .آلرژی می تواند باعث التهاب در چشم ، بینی و گلو شده ، ایجاد تنگی نفس ،  گیجی و تب بکند.

ترکیبات ارگانیک بخار شونده (وی . او. سی.)

 ترکیبات ارگانیک بخارشونده،  مواد شیمیایی هستند که از اشیاء به صورت بخار آزاد می شوند، مثل مواد شوینده، چسب ها ، رنگ ها ، مایعات خشک شویی و مواد نگاه دارندهء چوب .( وی. او.سی .) می تواند از طریق این  محصولات در هوا منتشر شده  و در داخل محیط بسته باقی بماند بخصوص در آپارتمانها.( ی.پی. ای.) در یکی از تحقیقات خود در مورد  6 گروه متفاوت  در مناطق مختلف  آمریکا به این نتیجه رسید که میزان( وی.او.سی.) در محیط های بسته (داخل) ده برابر  بیرون (محیط های خارجی) می باشد. از علائم قرار داشتن در معرض ( وی . او. سی .) احساس تحریک شدگی و سوزش در چشم ، بینی  و ریه ، کهیر، سردرد، تهوع  و آسم می باشد. قرار گرفتن در معرض برخی از( وی. او. سی. ها) مانند بنزن وکلراید وینیل می تواند باعث سرطان شود.

فرمالدئید

فرمالدئید از( وی.او.سی .) های رایج می باشد، گازی است بدون رنگ با بوی شدید  که در چوبهای فشرده (صفحات از پیش ساخته شده، صفحات فیبری و لایه های چوبی) ، رنگ های نقاشی، روکشهای پارچه ای، وسایل آرایش، مصنوعات ، مصالح ساختمانی و مواد جدا کننده (عایق) وجود دارد. فرمالدئید می تواند از  محصولات فوق ویا از سوزاندن چوب، نفت، گاز طبیعی، اتومبیل ها وسیگار نیز در هوا منتشر شود. تحقیقات نشان میدهند که فرمالدئید در حیوانات آزمایشگاهی ایجاد سرطان می نماید و (ی.پی.ای.) معتقد است که می تواند عامل سرطان در انسانها نیز باشد.  فرمالدئید بر روی اشخاص اثرات  متفاوتی دارد می تواند ایجاد سوزش در چشم ها ، سینوس بینی ، سوزش و التهاب گلو، ریه و عامل شروع آسم باشد.  کودکان و بزرگسالان واکنش های آشکاری ( مانند کهیر زندن)  را درمقابل قرارگرفتن در معرض این گاز از خود نشان می دهند . 

اکسید های نیتروژن

اکثر مردم فکر می کنند که اکسید های نیتروژن به عنوان آلاینده های هوای خارج هستند و از موتور ماشین ها و یا سوخت نیروگاه ها در هوا منتشر می شوند در حالیکه آنها در محیط های داخلی نیز یا فت می شوند. نشط گاز ، پیلوت های روشن کنند ه ء گاز، گاز یا گازوئیل جهت روشن کردن شوفاژ و دیگر وسائل گرما زا ، فعالیت های جوشکاری و همچنین دود سیگار اکسیدهای نیتروژن را در هوای داخل تشکیل می دهند. از آنجایی که این گازها از جمله محرک های قوی  برای دستگاه تنفسی هستند می توانند آسم و دیگر بیماری های تنفسی را تشدید نمایند. 

 مونو اکسید کربن

مونو اکسید کربن یک گاز بی رنگ و بو می باشد که د ر اثر سوخت ناکامل  انرژی  ( سوخت فسیلی) منتشر می شود. این گاز در هوای داخل در اثر دود سیگار ، بسته بودن محیط و نزدیک بودن به گاراژ یا خیابان متراکم می شود. مونو اکسید کربن از طریق ریه وارد خون شده ، با هموگلوبین ترکیب می شود و اجازه نمی دهد که اکسیژن کافی به سلولها برسد. از علائم مونو اکسید کربن می توان آنفلوانزا، خستگی، سردرد، گیجی ، حالت تهوع ، ناراحتی روحی و تپش بالای قلب را نام برد. مسومیت بالای  مو نو اکسید کربن می تواند به مرگ فوری منتهی شود. مسمومیت آن با میزان پائین برای خانمهای حامله می تواند عوارض جبران ناپذیری به جا گذارد.

رادون

رادون گاز شناخته شده ای است که برای  انسان سرطان زاست، رادون گازرادیو اکتیو است که بدون بو ، رنگ و مزه می باشد. از زوال طبیعی اورانیوم بوجود می آید و از درون خاک حرکت میکند و وارد محیط های داخلی و ساختمانها می شود.  رادون پس از تخریب تبدیل به ذرات رادیو اکتیو شده واز طریق استنشاق  وارد ریه می شود. زمانی که این ذرات تخریب می شوند به صورت ذرات کوچکتری  در ریه پخش می شوند و می توانند به بافت ریه آسیب رسانده و در طول حیات سرطان ریه  ایجاد نمایند. بعد از سیگار کشیدن رادون دومین عامل مرگ از طریق سرطان ریه می باشد. خطر ابتلا به سرطان ریه به سه عامل بستگی دارد : مقدار رادون ، مدت زمانی که شخص در معرض آن قرار دارد و سیگاری بودن یا نبودن. خطر مرگ از سرطان ریه از طریق رادون برای سیگاری ها خیلی بیشتر  از کسانی است که سیگار نمی کشند.

سرب

قرار گرفتن در معرض گرد و غبار آلوده به سرب آسانترین راه برای مسمومیت سرب می باشد. سرب شدیدآ مسموم کننده است و قرار گرفتن در معرض آن بسیا ر خطرناک می باشد بخصوص برای بچه های کوچکتر از شش سال. بیشترین خطر  وجود سرب در منازل در رنگ ها ، غبار آلوده به سرب و خاک مسموم می باشد. دیگر مشکلات خطر سرب در منازل لوله کشی های قدیمی ، وسائل و اسباب بازی های رنگ شده، مبلمان قدیمی که قبل از سال 1978 ساخته شده باشند که  ممکن است با رنگهایی که سرب در آنها موجود است ساخته شده باشند. از دیگرمصنوعاتی  که می تواند سرب در هوا منتشر کند می توان  سرامیک ، ظروف سفالین و کریستال های سربی رانام برد که می توانند غذا و مایعات موجود در خود را نیز مسمو م کنند. سرب با تداخل  با برخی از عملکردهای بنیانی بدن ایجاد مسمومیت می کند. قرار داشتن در معرض کم سرب می تواند روی کودکان اثرات سوء بگذارد.  مقدار کم  سرب می تواند بر سیستم اعصاب و کلیه آسیب برساند و همچنین باعث پائین آمدن سطح یادگیری ، بی توجهی ، عدم تمرکز و پائین آمدن سطح هوش میگردد. میزان  بالای سرب  اثرات ویران کننده ای در کودکان دارد که از جمله ء آنها حملات ناگهانی ، بی هوشی و در برخی مواقع مرگ می باشد. 

 آفت زداها 

تحقیقات اخیرنشان میدهد که در 75 % منازل  آمریکا حد اقل از یک نوع  آفت زدا  استفاده می شود . محصولاتی که بیشتر مورد  استفاده قرار می گیرند حشره کش ها و مواد ضد عفونی کننده هستند. تحقیقات دیگری نشان داده است که 80 %  مردم در داخل منازل  از طریق  آفت زدا ها دچار مسمومیت  شده اند  . تعداد بالایی  آفت زدا در هوای یک خانه می تواند و جود داشته باشد که منابع آنها در خانه ها یا  خاک  و  گرد و غبارآلوده که د ر هوا حرکت می کنند و  از بیرون به داخل می آیند هستند ،یا آفت زداهای موجود در انباری منازل، کف خانه و وسائل موجود در منازل که پس از جذب آفت زدا ها طی نظافت سپس آنها را آزاد می کنند. آفت زداهایی که برای کنترل حشرات، موریانه ها ، جانوران جونده (بید) ، کپکها ، میکروب ها ( مواد ضد عفونی کننده ) بکار برده می شود. این آفت زداها معمولا به صورت اسپری، مایع ، چسب ، پودر ، کریستال و ... فروخته می شوند. در سال 1990 سازمان مرکزی کنترل مسمومیت آمریکا اعلام داشت که  79.000 کودک در اثر آفت زداهای خانگی مسموم شده اند. قرار گرفتن در معرض آفت زداهای سیکلودین عمومآ به دلیل استفادهء نادرست از آنهاست و  علائم متفاوتی را نشان می دهد  که از جمله ء آنها می توان سردرد، گیجی، درد عضلانی ، ضعف ، حس خارش و  حالت تهوع را نام بر د.( ی. پی. ای .) بر این باور است که سیکلودین ممکن است در دراز مدت به کبد و سیستم مرکزی اعصاب آسیب برساند و همچنین خطر سرطان را بالا ببرد

 

اثر گلخانه‌ای و گرم شدن زمین

 

اثر گلخانه‌ای و گرم شدن زمین

 نگاه کلی

با افزایش میزان آلاینده‌های جوی و پدید آمدن اثر گلخانه‌ای ، دانشمندان پیش بینی کرده‌اند که میانگین دمای هوا در نتیجه افزایش میزان دی‌اکسید کربن و سایر گازهای گلخانه‌ای به اندازه چند درجه افزایش خواهد یافت و این افزایش دما ، روی آب و هوا ، محیط زیست و اکوسیستم‌های مختلف ، کشورهای جهان تأثیر خواهد گذاشت. دانشمندان معتقدند که گرم شدن کره زمین از مدتها پیش در جریان بوده است و بطور عمده علت افزایش دما به اندازه دو سوم یک درجه سانتیگراد از سال 1860 به بعد افزایش گازهای گلخانه‌ای می‌باشد.

 مکانیسم اثر گلخانه‌ای

سطح و جو کره زمین بطور عمده توسط نور خورشید گرم می‌شود. بیشترین گستره نورخورشید که به زمین می‌رسد در محدوده نور مرئی قرار دارد. از کل نور ورودی خورشید از تمام طول موجها حدود 50 درصد به سطح زمین می‌رسد. 20% بوسیله گازها (UV) بوسیله ازن و IR بوسیله (CO2 و H2O ) و قطره‌های آب در هوا جذب می‌شود و 30% دیگر بوسیله برف و یخ و آب و بدون آنکه جذب شود منعکس شده و به فضا بر می‌گردد.

زمین مانند هر جسم گرم دیگر ، انرژی منتشر می‌‌کند. انرژی منتشر شده از زمین نور زیر قرمز است که در گستره 4 تا 50µm قرار دارد. این ناحیه زیر قرمز گرمایی نام دارد. بعضی از گازها در هوا می‌توانند زیر قرمز گرمایی با طول موجهای خاصی را جذب کنند. بنابراین تمام زیر قرمز منتشر شده از سطح و جو زمین مستقیما به فضا باز نمی‌گردد و در فاصله کوتاهی پس از جذب آن بوسیله مولکولهای معلق در هوا مانند CO2 به صورت کاتوره‌ای منتشر و مجددا به سطح زمین هدایت و از نو جذب شده و باعث گرم شدن بیشتر سطح زمین و هوا می‌شود.

پدیده هدایت مجدد IR گرمایی به سمت زمین اثر گلخانه‌ای نامیده می شود.

 نقش اثر گلخانه ای طبیعی در تعادل گرمایی زمین

این واقعیت که سیاره زمین با لایه ضخیمی از یخ پوشیده نشده است به علت نقش طبیعی اثر گلخانه‌ای است. سطح زمین همان اندازه که با انرژی دریافتی از خورشید گرم می‌شود، با مکانیسم اثر گلخانه‌ای نیز گرم می‌شود. نقش جو برای زمین همانند پتو می‌باشد که در فضایی که پوشش می‌دهد مقداری از گرمای آزاد شده از جسم را حفظ می‌کند و باعث افزایش دما می‌شود چنانچه جوی در کار نبود و دمای میانگین سطح زمین حدود  15+بود در حالیکه به خاطر وجود جو و اثر گلخانه‌ای این دمای میانگین 15+ می‌باشد. 

 اثر گلخانه‌ای افزوده

پدیده‌ای که دانشمندان محیط زیست را نگران می‌کند اثر گلخانه‌ای طبیعی نیست بلکه پدیده‌ای به نام اثر گلخانه‌ای افزوده می‌باشد که با افزایش غلظت گازهای کم مقدار در هوا که IR گرمایی را جذب می‌کنند سبب می‌شود. مقدار بیشتری از انرژی IR گرمایی منتشره مجددا به سمت زمین هدایت شود و از این راه میانگین دمای سطح زمین از 15 بیشتر باشد. مانند اینکه چند پتو را روی هم بیاندازیم.

 گازهای گلخانه‌ای

گازهای اصلی تشکیل دهنده هوا () به علت داشتن گشتاور دو قطبی نمی‌توانند نور زیر قرمز را جذب کنند. گازهایی که در گرم شدن گلخانه‌ای زمین دخالت دارند آب ، دی‌اکسید کربن ، متان و سایر گازها به مقدار کم می‌باشند. علت شبهای سرد بیابان با وجود روزهای بسیار گرم نبودن بخار آب در جو این مناطق می‌باشد.

 دی‌اکسید کربن

حدود یک چهارم اثر گلخانه‌ای ناشی از جذب نیمی از IR گرمایی بازتاب شده در گستره طول موج 14 تا 16 میکرومتر توسط مولکولهای دی‌اکسید کربن میباشد. افزایش غلظت CO2 در جو ، از خارج شدن مقدار بیشتر IR باقیمانده جلوگیری کرده و باعث گرم شدن بیشتر هوا می‌شود.

 بخار آب

بخار آب بیشترین گازگلخانه‌ای در جو زمین است و علت پدید آمدن حدود دو سوم این اثر می‌باشد. و معمولا IR گرمایی در گستره طول موج 7.5µm - 5.5 را جذب می‌کند. ارتعاشهای دیگری در آب وجود دارند که نور زیر قرمز با طول موج 12µm را جذب می‌کند.

 متان

متان از نظر اهمیت در میان گازهای گلخانه‌ای پس از دی‌اکسید کربن و آب قرار دارد. در مقایسه با CO2 به ازای هر مولکول اثر گرم شدن کره زمین با افزایش متان 23 برابر بیشتر از اثر مربوط به CO2 است. اما امروزه افزایش مولکولهای CO2 80 تا 90 برابر افزایش مولکولهای متان می‌باشد. بنابراین اهمیت متان در گرم شدن کره زمین کمتر است.

 روش پیشگیری از مکانیسم گلخانه‌ای افزوده

جایگزین کردن سوختهایی مثل نفت و زغال سنگ در نیروگاهها با گازهای طبیعی برای کاهش CO2

حذف کردن شیمیایی CO2 خروجی از نیروگاهها توسط دوغابی از کلسیم سیلیکات

کلسیم سیلیکات

حذف متان از طریق واکنش با رادیکالهای آزاد هیدروکسیل

دفن بهداشتی زباله‌ها برای کاهش انتشار متان از واپاشی غیرهوازی زباله‌ها

گازهایی مثل کلروفلوئوروکربنها ، دی‌اکسید نیتروژن و سایر آلاینده‌ها هم در ایجاد اثر گلخانه‌ای افزوده تأثیر دارند.

 

باران اسیدی

 

باران اسیدی

یکی از مشکلات جدی محیط زیست که امروزه بشر در اکثر نقاط جهان با آن درگیر است، باران اسیدی می‌باشد. باران اسیدی به پدیده‌هایی مانند مه اسیدی و برف اسیدی که با نزول مقادیر قابل توجهی اسید از آسمان همراه هستند، اطلاق می‌شود.

باران هنگامی اسیدی است که میزان Ph آب آن کمتر از ۵،۶ باشد. این مقدار Ph بیانگر تعادل شیمیایی بوجود آمده میان دی‌اکسید کربن و حالت محلول آن یعنی بی‌کربنات ( Hco۳ ) در آب خالص است.

باران اسیدی دارای نتایج زیانبار اکولوژیکی می‌باشد و وجود اسید در هوا نیز بر روی سلامتی انسان اثر مستقیم دارد. همچنین بر روی پوشش گیاهی تأثیرات نامطلوبی می‌گذارد.

در چند دهه اخیر میزان اسیدیته آب باران ، در بسیاری از نقاط کره زمین افزایش یافته و به همین خاطر اصطلاح باران اسیدی رایج شده است. برای شناخت این پدیده سوالات زیادی مطرح گردیده است که به عنوان مثال می‌توان به این موارد اشاره کرد: چه عناصری باعث تغییر طبیعی باران می‌شوند؟ منشا این عناصر چیست؟ این پدیده در کجا رخ می‌دهد؟

معمولا نزولات جوی به علت حل شدن دی‌اکسید کربن هوا در آن و تشکیل اسید کربنیک بطور ملایم اسیدی هستند و Ph باران طبیعی آلوده نشده حدود ۵.۶ می‌باشد. پس نزولاتی که به مقدار ملاحظه‌ای قدرت اسیدی بیشتری داشته باشند و Ph آنها کمتر از ۵ باشد، باران اسیدی تلقی می‌شوند.

 پیشینه

پدیده باران اسیدی در سالهای پایانی دهه ۱۸۰۰ در انگلستان کشف شد، اما پس از آن تا دهه ۱۹۶۰ به دست فراموشی سپرده شد. « اسمیت » در سال ۱۸۷۳ واژه باران اسیدی را برای اولین بار مطرح کرد. او پی برد که ترکیب شیمیایی باران تحت تاثیر عواملی چون جهت وزش باد ، شدت بارندگی و توزیع آن ، تجزیه ترکیبات آبی و سوخت می‌باشد. این محقق متوجه اسید سولفوریک در باران شد و عنوان نمود که این امر ، برای گیاهان و اشیا واقع در سطح زمین خطرناک است.

« موتا » و « میلو » در سال ۱۹۸۷ عنوان داشتند که دی‌اکسید کربن با اسید سولفوریک و اسید نیتریک عوامل اصلی تعیین کننده میزان اسیدی بودن آب باران هستند، چرا که در یک فاز آبی به صورت یونهای نیترات و سولفات در می‌آیند و چنین یونهایی به آب باران خاصیت اسیدی می‌بخشند.

● عوامل موثر در اسیدیته باران

آب باران هیچگاه ، کاملا خالص نبوده و با پیشرفت صنعت بر ناخالصیهای آن افزوده شده است. ناخالصی طبیعی باران بطور عمده ناشی از نمکهای دریایی است و گازها و دودهای ناشی از فعالیت انسان در فرآیند ابرها دخالت می‌کنند.

آتش سوزی جنگلها نیز ، از جمله عواملی است که در میزان اسیدیته آب باران نقش دارد. فرآیندهای بیولوژیکی ، آتشفشانی و فعالیتهای انسان ، مواد آلوده کننده جو را در مقیاس محلی ، منطقه‌ای و جهانی در فضا منتشر می‌کنند. به عنوان مثال ، در صورت وجود جریانات باد در نواحی صنعتی ، مواد خارج شده از دودکشهای کارخانه‌ها در سطح وسیعی در فضا پراکنده می‌شوند.

● اسیدهای موجود در باران اسیدی

اسیدهای عمده در باران اسیدی ، اسید سولفوریک و اسید نیتریک می‌باشد. بطور کلی این اسیدها به هنگام حمل توده هوایی که آلاینده‌های نوع اول مثل و را دربر دارند، بوجود می‌آیند. از این رو معمولا محل نزول باران اسیدی دورتر از منبع آلاینده‌ها می‌باشد. باران اسیدی یک مشکل آلودگی است که به علت حمل دوربرد آلاینده‌های هوا توسط باد حد و مرز جغرافیایی نمی‌شناسد.

بطور کلی در مقیاس جهانی بیشتر بوسیله آتشفشانها و توسط اکسایش گازهای گوگرد حاصل از تجزیه گیاهان تولید می‌شود. این دی‌اکسید گوگرد طبیعی معمولا در قسمتهای بالای جو انتشار می‌یابد. بنابراین غلظت آن در هوای پاکیزه ناچیز می‌باشد. منبع عمده تولید ناشی از فعالیتهای انسانی احتراق زغالسنگ می‌باشد.

دی‌اکسید گوگرد بوسیله صنعت نفت به هنگام پالایش نفت یا تصفیه گاز طبیعی مستقیما یا به صورت در هوا انتشار می‌یابد. بیشتر کانیهای با ارزش در طبیعت به صورت سولفید یافت می‌شود. بنابراین هنگام استخراج و تبدیل آنها به فلز آزاد مقداری در هوا آزاد می‌شود و در اثر ترکیب با ذرات ریز بخار آب به تبدیل می‌گردد و در اثر کاهش دما در قسمتهای بالای جو به صورت باران اسیدی به زمین برمی‌گردد.

● منابع تولید اکسیدهای نیتروژن

در هوای غیر آلوده به مقدار کم در اثر ترکیب اکسیژن و نیتروژن موجود در هوا هنگام رعد و برق ، وجود دارد و همچنین مقداری هم از رها شدن اکسیدهای نیتروژن از منابع زیستی حاصل می‌شود، اما که به عنوان آلاینده جوی محسوب می‌شود، از نیروگاهها و دود اگزوز خودروها ناشی می‌شود.

● باران اسیدی در آمریکای جنوبی

پیرامون معضل باران اسیدی ، به ویژه در مورد مناطق صنعتی که میزان Ph کمتر از ۳ دارند، تاکنون مقالات زیادی منتشر شده است. با وجود این بعضی از محققین معتقدند که برخی از این مقالات مستند نیستند و Ph طبیعی باران توسط فعالیتهای مختلف انسانی ، چنان تغییر می‌کند که تعیین یک استاندارد ، غیرممکن می‌باشد. در ارتباط با این مطلب می‌توان مثالهایی از آمریکای جنوبی زد. جایی که میزان Ph آب باران ، هم در جنگلهای آمازون و هم در شهرهای سائوپائولو و ریدوژانیرو و باربر ۴،۷ است. در جنگل آمازون موارد زیر در اسیدی شدن تاثیر اساسی دارند:

اسیدسولفوریک که خود از اکسید شدن سولفید هیدروژن (از مواد فرار مناطق مردابی) تشکیل می‌شود.

اسید آلی که از سوختن مواد آلی بوجود می‌آید.

عملکرد و آثار بارانهای اسیدی که بطور طبیعی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است، ما را به سوی رخدادها زیستی فاجعه‌آمیز هدایت می‌کند. با وجود اینکه این پدیده منشا طبیعی دارد، محققان بر این باورند که عملکرد انسان در این رابطه بسیار تاثیر گذار است.

● باران قلیائی

نکته مهمی که باید به آن اشاره کرد، این است که در بعضی از مواقع ، Ph آب باران حتی در جو بسیار آلوده هم در ۵،۶ ثابت باقی می‌ماند. دانشمندان این مسئله را به حضور ترکیبات قلیائی در کنار اسید نسبت می‌دهند.

چنانچه میزان ترکیبات قلیائی شدیدا افزایش یابد، Ph باران به بیش از ۷ نیز می‌رسد. در این صورت به جای باران اسیدی ، باران قلیائی خواهیم داشت. ضمنا گروهی از عناصر شیمیایی در جو وجود دارند که حالت اسیدی را طی واکنشهایی خنثی می‌کنند. خاک بیایانها ، منبع طبیعی و با ارزش این عناصر قلیایی است. از جمله منابع غیرطبیعی عناصر قلیایی آلوده کننده جو می‌توان به کارخانه‌های تولید کننده سیمان و فعالیتهای استخراج معادن اشاره نمود.

● اثرات بوم شناختی باران اسیدی

آلاینده‌های نوع اول هوا مانند و آب باران را چندان اسیدی نمی‌کنند، اما این آلاینده‌ها می‌توانند طی چند ساعت یا چند روز به آلاینده‌های نوع دومی مثل و تبدیل شوند که هر دو در آب بسیار انحلال پذیر و جز اسیدهای قوی می‌باشند. در واقع تمام قدرت اسیدی در باران اسیدی ، به علت وجود این دو اسید است.

میزان تأثیر باران اسیدی بر روی حیات زیست شناختی در یک منطقه به ترکیب خاک و صخره سنگی که در زیر لایه سطحی زمین آن منطقه واقع است، بستگی دارد. مناطقی که در زیر لایه سطحی زمین گرانیت یا کوارتز دارند، بیشتر تحت تاثیر قرار می‌گیرند، زیرا خاک وابسته به آن ، ظرفیت کمی برای خنثی کردن اسید دارد. چنانچه صخره سنگی در زیر لایه سطحی زمین از نوع سنگ آهک یا گچ باشد، اسید بطور موثر خنثی می‌شود، زیرا کربنات کلسیم به صورت باز عمل کرده و با اسید وارد واکنش می‌شود.

● تاثیر روی اکوسیستم آبی

دریاچه‌های اسیدی شده به علت شسته شدن سنگها بوسیله یون هیدروژن دارای غلظتهای بالای آلومینیوم هستند. قدرت اسیدی بالا و غلظتهای بالای آلومینیوم عامل اصلی کاهش جمعیت ماهیهاست. ترکیب زیست شناختی دریاچه‌های اسیدی شده به شدت دچار تغییر می‌شود و تکثیر ماهیها در آبهای دارای قدرت اسیدی بالا کاهش می‌یابد. وقتی Ph خیلی پایین‌تر از ۵ باشد، گونه‌های اندکی زنده مانده و تولید مثل می‌کنند. آب دریاچه‌های اسیدی شده اغلب زلال و شفاف می‌باشد و این به علت از بین رفتن زندگی گیاهی و جانوری این دریاچه‌ها می‌باشد.

● تاثیر روی گیاهان و جنگلها

تاثیر باران اسیدی بر روی جنگلهای و محصولات کشاورزی را به دشواری می‌توان تعیین کرد. ولی با این وجود بررسیهای آزمایشگاهی حاکی از این هستند که گیاهان زراعی رشد یافته در شرایط بارانهای اسیدی رفتار متفاوتی نشان می‌دهند. محصولات برخی افزایش یافته و محصولات گروهی کاهش می‌یابد.

آلودگی هوا اثرات بدی روی درختان دارد. اسیدی شدن خاک ، مواد غذایی موجود در آن را شسته و از بین می‌برد. باران اسیدی که در جنگلها می‌ریزد، ازن و سایر اکسنده‌های هوا ، که درختان جنگلی در معرض آنها قرار دارند، تاثیر نامطلوبی روی درختان و پوشش گیاهی می‌گذارد و این تاثیرات نامطلوب وقتی با خشکسالی ، دمای بالا و بیماری و … همراه باشد، ممکن است باعث خشک شدن درختان شود.

جنگلهای ارتفاعات بالا بیش از همه تحت تاثیر ریزش باران اسیدی هستند. قدرت اسیدی در مه و شبنم بیش از باران است، زیرا در مه و شبنم آبی که موجب رقیق شدن اسید شود، کمتر است. درختان برگ ریز که با باران اسیدی آسیب می‌بینند، به تدریج برگهای خود را از بالا به پائین از دست می‌دهند و اکثر برگهای خشک شده در بهار بعدی تجدید نمی‌شوند.

بعضی از اثرات مهم باران های اسیدی که « فومارو » در سال ۱۹۹۷ نیز به آنها اشاره کرده است، عبارتند از:

▪ مضر برای انسان : ایجاد تنگی نفس ، برونشیت ، التهاب ریه ، آنفلوآنزا و سرماخوردگی

▪ تخریب جنگلها : ریختن برگها ، تخریب ریشه توسط باکتریها، کاهش روند رشد ، تقلیل میزان محصول دهی ، کم شدن قدرت حیات.

▪ خطرناک برای دریاچه‌ها : مرگ صدها گونه زیستی

▪ تسریع در خوردگی مواد : خوردگی وسایل نقلیه و بناهای تاریخی

منبع:www.aftab.ir

http://www.mohit2006.blogfa.com

آلودگی هوا و اثرات آن (دکتر منصور غیاث الدین)

آلودگی هوا و اثرات آن (دکتر منصور غیاث الدین)

دانلود

استانداردهای حد مجاز خروجی از کارخانجات و کارگاههای صنعتی

استانداردهای حد مجاز خروجی از کارخانجات و کارگاههای صنعتی

(موضوع ماده ۱۵ قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب ۳/۲/۱۳۷۴ مجلس شورای اسلامی)

دانلود

نگاهی کلی به مساله آلودگی هوا

نگاهی کلی به مساله آلودگی هوا

مسأله آلودگي يكي از مهمترين و حادترين مسائل ناشي از تمدن انساني در جهان امروز به شمار مي رود چرا كه از اعماق چند هزار متري زمين گرفته تا معادن ، آبهاي تحت الارضي، بيوسفر، تروپوسفر و حتي در داخل هواپيماهاي بلند پرواز و جو خارجي زمين ، چرخه و سيستم حيات را مورد تهديد قرار داده است . مولكول آلاينده اي كه امروز از كارخانه يا منبع آلوده كنندة ديگري مثلاَ در اروپا، وارد محيط مي شود اگر تجزيه نشود يا تغيير شكل ندهد احتمالاَ بعد از چندي مي تواند در رية انسانهايي كه در قلب جنگلهاي آفريقا يا دشتهاي وسيع آسيا زندگي مي كنند وارد شود .

محيط زيست كنوني انسان در اثر فعاليتهاي آدمي همواره در معرض آلودگيهاي مختلف قرار دارند و با توجه به اختلافاتي كه انسان پرتعدادتر و پرمصرف تر از گذشته ، بر منابع محيطي وارد مي آورند لازم است به بررسي مختصري از انواع، منابع و عوارض آلوده كننده هاي محيطي بر روي انسان ، نبات، حيوانات و مواد مختلف پرداخته شود .

آلودگي براي افراد مختلف مفهوم و معني متفاوتي دارد . مردم معمولي ممكن است تحريك چشم ناشي از يك گاز يا آب آلوده را آلودگي به حساب آورند . براي كشاورزي كه يك عامل به گياهان يا حيواناتش آسيب مي رساند آلودگي محسوب مي شود اما هر گاه بخواهيم تعريف جامع و كلي براي آلودگي محيط زيست در نظر بگيريم چنين مي توان گفت كه آلودگي محيط عبارت است از «وجود يك يا چند مادة آلوده كنند در محيط زيست به مقدار و مدتي كه كيفيت يا چرخة طبيعي را بطوري كه مضر به حال انسان يا حيوان، گياه و يا اثار و ابنيه باشد تغيير دهد . به بيان ساده تر هر گاه ماده يا موادي بيگانه با غلظتي خاص وارد عناصر محيطي شوند  و تعادل طبيعي آنها را بر هم بزنند صحبت از آلودگي مي شود .

انواع آلودگيها

آلودگيها انواع مختلف دارد و با توجه بر فرهنگ مصرفي جوامع مختلف، هر يك به نوعي متفاوت محيط زيست را تهديد مي كند . آلودگي آبها – آلودگي هوا – آلودگيهاي بصري و صوتي از انواع مختلف آنها به شمار مي روند .

 

منابع آلودگي هوا:

بطور كلي منابع الوده كنندة هوا عبارتند از منابع طبيعي و منابع غيرطبيعي يا مصنوعي با توجه به تأثيرات مثبت فعل و انفعالات عناصر طبيعي در دراز مدت مانند طوفانها – گرد و غبار صحراها – دود و خاكسترهاي آتش سوزيهاي جنگلي ، املاح موجود در جو، فعاليتهاي آشتفشاني ، شهابهاي آسماني و منابع گياهي و حيواني ، بعضي عقيده دارند كه در كوتاه مدت ، اينگونه منابع در اثر بر هم زدن تعادل ظاهري در محيط زيست، موجب آلودگي مي شوند . بدانجهت اينگونه فعل و انفعالات طبيعي را در گروه آلاينده هاي طبيعي قرار مي دهند .

منابع غيرطبيعي يا مصنوعي ، بر عكس به دست انسان بوجود آمده و آلودگيهاي ناشي از آن حاصل فعاليتهاي آدمي است .  از جمله وسايل نقليه – صنايع – منابع تجاري و خانگي و …

مطالعات و اندازه گيريهاي انجام يافته بر روي غلظت آلاينده ها در نقاط مختلف شهرهاي پرترافيك نشان داده است كه در خيلي از موارد هوايي كه تنفس مي كنيم از نقطه نظر مونواكسيد كربن و هيدروكربوهاي نسوخته به مراتب از حد مجاز آلوده تر است . اگرچه صنعت و تكنولوژي ، عامل رشد اقتصادي كشورها هستند ولي آلودگي هوا نيز ره آورد آنهاست . در صورت عدم وجود عناصر آلوده كننده درصد گازهاي موجود در هواي پاك بصورت جدول زير است :

 

ازت           ۷۸٪                                       هلیوم                   ۵پی.پی.ام

اکسیژن    ۱۹٪                                          متان                     ۵.۱پی.پی.ام

بخار آب      ۲٪                                      دی اکسید ازت          ۰.۳پی.پی.ام

آرگون        ۱٪                                         هیدروژن               ۰.۲پی.پی.ام

دی اکسید کربن  ۰.۳٪                                  گزنون                  ۰.۱پی.پی.ام

نئون          ۱۸پی.پی.ام                                  ازن                     ۰.۰۲پی.پی.ام

 

ولي تأثير عوالم آلوده كنندة زير مي تواند تركيب موجود را بر هم زده و با افزايش يا كاهش ميزان نسبت گازها هوا را آلوده كند .

عوامل آلودگي هوا:

صحبت از آلودگي هوا در حقيقت گفتگويي است دربارة بسياري مواد و تركيبات كه از منابع گوناگون و بخصوص ساخته دست انسان پديد آمده و اكولوژي شيميايي اتمسفر را دگرگون نموده است اين مواد بصورت جامد، مايع و گاز در هوا پراكنده مي شوند .

براي بررسي دقيق پديده آلودگي هوا بايد از مسيري كه اين مواد از ابتدا مي پيماند تا بر محيط تأثيرات منفي خود را بگذارند، املاح كافي داشت . با اين حال آلوده كننده هاي مهم هوا بدون در نظر گرفتن حالات خاص، عبارتند از مونواكسيد كربن – اكسيدهاي گوگرد – اكسيدهاي ازت – اكسيد كننده هاي فتوشيميايي – هيدروكربورها  - ذرات معلق در هوا و مواد راديو اكتيو

توليدكنندگان دي‌اكسيدكربن در جهان: آمريكا يك، ايران 13

 

توليدكنندگان دي‌اكسيدكربن در جهان: آمريكا يك، ايران 13 

 

‌گزارش توسعه انساني ‪ سازمان ملل متحد، آمريكا را نخستين و ايران را سيزدهمين كشور منتشركننده گاز دي اكسيد كربن اعلام كرد.

به‌گزارش ايرنا، سعيد فرودسي مدير طرح‌هاي توسعه گروه انرژي، محيط زيست و مديريت سوانح برنامه عمران ملل متحد با استناد به‌گزارش توسعه انساني ‪ ۲۰۰۷ -  ۲۰۰۸ سازمان ملل متحد روز يكشنبه در نشست خبري گفت: «براساس آمار چين، روسيه، هند، ژاپن، آلمان، كانادا، انگليس، كره جنوبي، ايتاليا، مكزيك و آفريقاي جنوبي رتبه دوم تا دوازدهم منتشركننده گاز دي اكسيدكربن را دارند.»

در اين گزارش تاكيد شده است كه فقراي جهان ضمن اينكه از خود ردپاي كمرنگي از كربن روي زمين باقي مي‌گذارند، متحمل حداكثر فشار ناشي از مديريت ناپايدار وابستگي اكولوژيكي مي‌شوند.

براساس اين گزارش تاكنون در كشورهاي ثروتمند مقابله با تغيير آب و هوا عملا يك موضوع تنظيم ترموستات بوده كه با تابستان‌هاي طولاني‌تر و داغ‌تر سروكار داشته‌اند يا جابه‌جايي فصلي مشاهده كرده‌اند.

شهرهايي نظير لندن و لس‌آنجلس ممكن است با خطر سيل مواجه باشند، ولي ساكنين آنها توسط يك سيستم دفاعي پيچيده محافظت مي‌شوند.

در مقابل، هنگامي كه ‌گرمايش جهاني، الگوهاي آب وهوايي را در شاخ آفريقا تغيير مي‌دهد، به اين معني است كه فرآورده‌هاي كشاورزي توليد نمي‌شوند و مردم گرسنگي مي‌كشند.

مدير طرح‌هاي توسعه گروه انرژي، محيط زيست و مديريت سوانح برنامه عمران ملل متحد بابيان اينكه براساس گزارش توسعه انساني، كشورها داراي سهم بسيار متفاوت در گازهاي گلخانه‌اي به جو هستند، افزود: «كشورهاي ثروتمند با ‪۱۵ درصد جمعيت جهان، تقريبا نصف دي اكسيد كربن را منتشر مي‌كنند.»

وي به استناد گزارش توسعه انساني امسال سازمان ملل گفت: «با استفاده از فرضيات محتمل برآورد مي‌كنيم براي اجتناب از تغيير آب و هواي خطرناك، كشورهاي ثروتمند بايد حداقل ۸۰ درصد انتشار گازها را كاهش دهند كه ‪۳۰ درصد آن بايد تا سال‪ ۲۰۲۰ انجام شود.»

در گزارش سازمان ملل متحد پيش بيني شده است انتشار گازهاي كشورهاي درحال توسعه در سال ‪۲۰۳۰ ميلادي به اوج برسد و تا سال‪ ۲۰۵۰ ميلادي به مقدار ‪ ۲۰درصد كاهش يابد. [آينده ترسناك زمين]

فردوسي تاكيد كرد در گزارش توسعه انساني امسال سازمان ملل متحد آمده، هدفي كه براي تثبيت گازهاي گلخانه‌اي قرارداده‌ايم، سخت ولي قابل تحمل است.

بر اساس اين گزارش، هيچ كشوري به تنهاي نمي‌تواند برنده نبرد با تغيير آب‌وهوا باشد. اقدام دسته‌جمعي يك انتخاب نيست بلكه يك اجبار است.

مدير طرح‌هاي توسعه گروه انرژي، محيط زيست و مديريت سوانح برنامه عمران ملل متحد، گفت: «در اين گزارش آمده كه چالش تغيير آب و هوا مقياسي جهاني آن است. جو زمين براي گازهاي گلخانه‌اي تفاوتي ما بين كشورهاي منشاء آنها قايل نيست.»

او گفت: «يك تن از گازهاي گلخانه‌اي از چين حاوي همان وزني است كه يك تن گاز گلخانه‌اي از ايالات متحده داراست و انتشار گازهاي گلخانه‌اي يك كشور مساله تغيير آب و هواي كشور ديگر است.»

 همشهري آنلاين

 

آلودگی هوای تبریز و عوامل آن

آلودگی هوای تبریز و عوامل آن

دانلود

منابع آلاینده هوا:

 منابع آلاینده هوا:

منابع آلاینده هوا به دو دسته طبیعی ومصنوعی (انسان ساز) تقسیم میشوند.بخش عظیمی از آلاینده های متعارف هوا منشاء طبیعی دارند وفقط درصد کمی از آنها از طریق منابع مصنوعی به محیط وارد میشوند. به عنوان مثال 80 در صد کل SO2 منتشر شده به اتمسفر در جهان منشاء طبیعی دارد وفقط 20 درصد آن مربوط به منابع مصنوعی از قبیل خودروها و ...میباشد.همچنین فقط 10 درصد از منوکسید کربن 5 درصد از NOx و1 درصد از آمونیاک وحدود 5 درصد از هیدرو کربنها (HC) و6 درصد ذرات منشاء مصنوعی دارند.در حالیکه بخش عظیمی از آنها از منابع طبیعی وارد اتمسفر میشوند.سوالی که مطرح میشود این است که چرا با وجود واقعیتهای فوق الذکر آلودگی منابع مصنوعی همیشه مورد بحث بوده وزندگی انسانها حیوانات وگیاهان متاثر از این بخش آلودگی میباشد. جواب این سوال را میتوان بدین شکل عنوان نمود که تحت تاثیرواقع شدن هر موجودی از آلودگی ها بستگی به غلظت آلاینده ها در واحد حجم محیطی که آن موجود واقع شده دارد.

 

با توجه به اینکه دبی خروجی در واحد سطح آلاینده های منتشره از منابع مصنوعی نظیر خودروها و صنایع در مقایسه منابع طبیعی فوق العاده بالاست به همین دلیل نقش آنها در آلودگی موضعی (Local pollution)   خیلی زیاد است.

آلودگی هوای شهر تبریز

 

 آلودگی هوای شهر تبریز و بررسی راهکارهای حل معضل آلودگی (دانلود)

آلاینده ها در محیطهای بسته

برای دریافت اسلاید روی لینک مربوطه کلیک کنید.

 INDOOR AIR QUALITY

قوانين آلودگي هوا در اروپا براي خودروهاي سبک و سنگين

 

قوانين آلودگي هوا در اروپا براي خودروهاي سبک و سنگين (دکتر دهقانزاده)

 

الزامات انتشار براي وسايل نقليه سبک جاده اي درEU   از اوايل دهه 1970 ايجاد شده است. در حاليکه براي وسايل نقليه سنگين در اواخر دهه 1980 بوجود آمد.

استاندارد اخير انتشار از اگزوز خودروها براي چهار گروه از ترکيبات مي باشد:NOx ،HC ،C ، CO و ذرات (PM ). از ميان اين ترکيبات CO از نقطه نظر بهداشت و محيط زيست کمتر قابل توجه است.

استانداردها هم براي وسيله نقليه سبک و هم براي وسايل نقليه سنگين با اصطلاح EURO  بيان مي شود که اعداد خروجي 3،2،1،...... براي وسايل نقليه سبک و اعداد رومي I، II ، III براي وسايل نقليه سنگين بکار مي رود.

 

خودروهاي سبک:

همه خودروهاي زير 3/5 تن جزو گروه خودروهاي سبک تلقي مي شوند. اولين مقررات انتشار از اگزوز خودروها در رهنمود ( ECC/220/70  ) ارائه گرديد.که بعدها چندين بار اصلاح شد. قانون1 EURO (ECC/441/91 )، که در سال 3-1992 وضع گرديد، توليدکنندگان را مجبور کرد که کاتاليزوهاي مبدل کننده را در خودروهاي بنزيني نصب کنند. EURO 2 مطابقا در سال 97-1996 (EC/12/94 ) معرفي گرديد و در سال 1998 استانداردهاي EURO 3 و EURO 4 ( EC/69/98 ) موافقت گرديد که به ترتيب در سالهاي 2000 و 2005 به اجرا گذاشته شود.

 

بطور کلي هر چقدر خودرو سنگينتر باشد مفادير مجاز انتشار بالاست. مقادير مجاز براي 2000 و 2005 بعد از چندين سال کار مشترک بين اتحاديه صنايع خودروسازي و صنعت نفت مورد موافقت قرار گرفت. اين کار مشترک، برنامه خودرو-نفت ( Auto-oil program  ) نام گرفت، که هدف آن رسيدن به کيفيت خوب هوا در اروپا تا سال 2010 و با کمترين هزينه بود.

 

بالاترين مقدار مجاز سولفور براي سال 2000 در 150 ppm و براي سال 2005 در 50 ppm و براي گازوئيل در 350 ppm برابر سال 2000 و  50ppm براي سال 2005 وضع شد. بر اساس يک تصميم جديد در سال 2003 (EC/17/2003 ) مقدار مجاز براي هر دو نوع سوخت 10 ppm براي سال 2009 وضع شد. سوخت حاوي 10 ppm سولفور اساسا بايد براي سال 2005 براي کشورهاي عضو اتحاديه فراهم باشد.

مقررات جديد در رابطه با پايدار ماندن مقادير انتشار در استانداردهاي EURO 3 و 4 معرفي شدند که توليدکنندگان را مجبور مي سازد که مفادير انتشار از خودروهاي سبک را براي يک دوره پنج ساله يا 8000 کيلومتر ( EURO 3 ) و پنج سال يا 100000 کيلومتر ( EURO 4  ) تضمين کنند. به کشورهاي عضو اين اجازه نيز داده شد که براي خودروهايي که زودتر به استانداردهاي 2005 دست پيدا کنند و نشويق هاي مالياتي در نظر گرفته شود.

 

خودروهاي سنگين

اولين رهنمود EU در زمينه انتشارات از خودروهاي سنگين همچون خودروهاي سنگينتر از 5/3 تن

در سال 1998 (EEC/77/88 )وضع شد. قبل از آن استاندارد رايج کميسيون اقتصادي سازمان ملل براي اروپا (ECE R 49 ) رعايت مي شد. رهنمود 1999 حاوي استانداردهاي با ارزش ويژه اي براي توسعه خودروهاي دوستار محيط زيست (EEVs ) و امکاناتي در جهت پايداري نجهيزات کنترل انتشار سال 2005 مي باشد.

 

راهكارهاي پيشنهادي براي كنترل آلودگي هواي شهر تبريز

 

راهكارهاي پيشنهادي براي كنترل آلودگي هواي شهر تبريز

 

براساس برآورد صورت گرفته معلوم ميگردد كه در حال حاضر در حدود 40% از مواد آلوده كننده خروجي از منابع مختلف آلوده كننده هواي شهر تبريز از طريق منابع متحرك انتشار مي‌يابد. و در ضمن بيش از 99% گاز مونواكسيد از طريق خودروهاي در حال تردد در سطح شهر به هواي شهر تزريق مي‌گردد. همچنين گازسوز كردن وسايل حمل و نقل به مقدار زيادي از ميزان CO، SO2، HC و ذرات معلق از نتيجه احتراق در موتورها مي‌كاهد. اجراي راهبردهاي اساسي زير در جهت كاهش آلاينده‌هاي منتشره از طريق خودروها مي‌تواند تاثير چشمگيري در كاهش آلودگي هواي شهر تبريز بگذارد.

راهبردهاي اساسي و اصلي براي كاهش‌ آلودگي هواي شهر تبريز با توجه به نتايج مطالعات و با عنايت به راهبردهاي برنامه توسعه كشور، اولويتها و فاكتورهاي اقتصادي دخيل، بشرح زير ارائه مي‌گردد.

 

در مورد آلودگي ناشي از خودروهاي سواري

 

- تهيه خودروهاي كم مصرف كه آلاينده‌هاي كمتري را توليد مي‌كنند. (استفاده از سيستم انژكتوري، مبدل‌هاي كاتاليزوري براي پالايش گازهاي خروجي آلاينده از اگزوز).

 

- برنامه‌ريزي و اجراي طرح اصلاح كيفيت بنزين (توليد و توزيع بنزين بدون سرب و …) .

 

- تدوين و اجراي برنامه زمانبندي شده طرح جايگزين نمودن گاز طبيعي (LPG) به جاي سوختهاي فسيلي و در نهايت جايگزين نمودن گاز طبيعي فشرده (CNG).

 

- ايجاد مراكز مجاز و صلاحيتدار براي تنظيم موتور و انجام تست آلاينده‌هاي خروجي خودرو و صدور برچسبهاي لازم.

 

- برنامه‌ريزي و اجراي طرح عملي براي خروج و جايگزيني سواريهاي قديمي.

 

- تهيه و اجراي محدوده طرح ترافيك.

 

- كاهش سهم خودروها سواري در حجم مسافرتهاي داخل شهري از طريق:

 

- نصب چراغهاي هوشمند در تقاطع‌هاي سطح شهر.

 

- توسعه و تجهيز شركت واحد اتوبوسراني و تاكسيراني تبريز.

 

- اجراي طرح احداث مترو و ترانوا.

 

در مورد آلودگي ناشي از خودروهاي عمومي:

 

- برنامه‌ريزي و اجراي طرح توليد و توزيع گازوئيل كم گوگرد.

 

- گازسوز كردن اتوبوسهاي شركت اتوبوسراني تبريز و تاكسي‌ها كه سرويس حمل و نقل عمومي را در سطح شهر بعهده دارند (در درجه اول اولويت قرار دارند).

 

- افزايش حجم ناوگان حمل و نقل عمومي متناسب با جمعيت (افزايش سريع 1000 دستگاه اتوبوس گازسوز به اتوبوسهاي شركت واحد اتوبوسراني تبريز).

 

- تبديل سوخت خودروهاي عمومي به تكسوخته (CNG) با تكنولوژي بالا و استفاده از كاتاليزور براي كليه خودروهاي گازسوز مايع.

 

- امكان استفاده از خطوط اتوبوس برقي.

 

در مورد آلودگي ناشي از پايانه‌هاي بار و مسافر مستقر در درون شهر:

 

- مكانيابي و انتقال ترمينال ميني‌بوس‌راني باغ فجر، ترمينال ميني‌بوسهاي روستائي و كاراژهاي باربري داخل شهري به يك يا دو منطقه مناسب در مجاورت كنار گذرهاي شهر.

 

- ايجاد مراكز مجاز و صلاحيتدار براي تنظيم موتور و انجام تست آلاينده‌هاي خروجي خودرو و صدور برچسبهاي لازم.

 

در مورد آلودگي ناشي از خودروهاي گازسوز:

 

- تنظيم موتور و انجام تست آلاينده‌هاي خروجي خودرو و صدور برچسبهاي لازم.

 

- طرح احداث تعدادي جايگاه سوختگيري گاز طبيعي مايع (LPG).

 

در مورد آلودگي ناشي از صنايع:

 

- تجهيز مخصوصاً صنايع بزرگ موجود به دستگاههاي پالايش دهنده هوا.

 

- تشويق صنايع به بهره‌گيري از گاز طبيعي و جايگزيني آن به جاي سوختهاي فسيلي سنگين.

 

- انتقال واحدهاي صنعتي با آلودگي شديد به خارج از محدوده 25 كيلومتري شهر.

 

- احداث صنايعي كه آلودگي زيست محيطي كمتري دارند (استفاده از تكنولوژي تميز Clean Technology).

 

- احداث فضاهاي سبز در اطراف و داخل شهر.

 

براي دستيابي به اثرات هر يك از صنايع بزرگ بر روي هواي شهر تبريز و كاهش آلودگي هواي منطقه ضروريست كه در مطالعات آتي موارد زير مورد توجه قرار گيرند.

 

- مدل پخش و انتشار گازها و مواد آلاينده خروجي از نيروگاه حرارتي ، پالايشگاه تبريز، مجتمع پتروشيمي ، كارخانجات سيمان صوفيان ، كوره‌هاي آجرپزي و واحدهاي آسفالت‌ پزي حوالي بر روي شهر تبريز.

 

- مدل‌سازي براي انتشار مواد آلاينده در خيابانهاي شهر تبريز در ارتباط با ترافيك و وسائط نقليه موتوري.

 

- انجام محاسبات مدل قوطي (BOX MODEL ) براي شهر تبريز.

 

- محاسبه و ترسيم منحني هاي تراز مواد آلاينده براي صنايع بزرگ حوالي شهر تبريز به منظور ارزيابي اثرات صنايع بزرگ در آلودگي‌ هواي شهر و تعيين بعد اثرات با توجه به نوع و ميزان مواد آلاينده و ارتفاع دودكشها.

انتشار آلاينده ها در داخل محيط بسته

 

انتشار آلاينده ها در داخل محيط بسته                                             

 

آلاينده هايي که ما از محيط داخل مي گيريم، خيلي بيشتر از محيط خارج است. ترکيبات آلي فرار اکثرا از محيط داخل گرفته مي شود. وسايل چوبي، مواد آرايشي، پرينترهاي کامپيوتري و ...... باعث پراکنده شدن مواد سمي در محيط بسته اطراف ما مي شوند. راديوايزوتوپ ها و گاز رادن بطور اختصاصي در ساختمان ها و پي آنها وجود دارد که از سطح زمين وارد ساختمان ها و پي آنها مي گردد که به مرور زمان تجزيه شده و تبديل به پلوتونيوم و بيسموت مي شوند. سرب 210 ، پلوتونيوم 210 و سرب 206  که از انتشار گاز رادن در داخل ساختمان اندازه گيري شد و در نتيجه آزمايشاتي مشخص گرديده است که باعث آسيب رساندن به بدن انسان مي گردد. براي اين نوع از ساختمانها بايد سيستم تهويه مناسب تعبيه گردد تا وجود اين مواد در داخل ساختمان به حداقل برسد.به ازاي هر نفر 5/ متر مکعب تهويه بايد طراحي گردد.

 

بيماري سندرم ساختماني در رابطه با محيط داخل ساختمان بوجود مي آيد که بعلت وجود آلاينده هاي آلوده در محيط ساختمان ايجاد مي گردد.

 

ورودي و درجه حرارت ساختمان نيز بايد تنظيم گردد.کنترل رطوبت در داخل ساختمان، رطوبت بيش از حد بعلت وجود ميکروارگانيسم ها، کپک ها و قارچ ها باعث ايجاد و توليد سم و همچنين باعث ايجاد اثرات آلرژيک مي گردد. بيماري آسم بعلت وجود قارچ ها در داخل محيط ساختمان ايجاد مي گردد که بيشتر بر روي کودکان موثر است.

 

کارهاي پيشگيري از کپک زدگي:

 

رطوبت ظروف و سيني ها بايد گرفته شود.

 

 مجاري متصل به فاضلاب بايد درپوش داشته باشند بعلت پس خوردن فاضلاب و رطوبت.

 

 وسايل چوبي بايد رنگ زده و داراي پوشش باشند.

 

 رطوبت ايده آل 30-50%  و درجه حرارت مطلوب نيز 20-22 درجه سانتيگراد باشد تا مانع از کپک زدگي گردد.

 

بحث کنترل آلودگي ( کپک زدگي و رطوبت بيش از حد، وسايل گرمايشي و سرمايشي، نزديکي به خيابانهاي اصلي در رابطه با ايجاد سر و صدا، تهويه مناسب و.....)  در مدارس با استفاده از روش هاي مناسب و مهندسي  بايد انجام گيرد. البته در طرح هاي آتي مساله دوري مدارس از خيابان هاي اصلي مد نظر است.    

        

خلاصه :

 

خطر آلودگي هواي داخل خانه جدي است

 

تحقيقات نشان مي‌دهد، داخل محيط خانه آلودگي هوا بيشتري نسبت به هواي شهرها و يا شهرك‌ها دارد و پيامدهاي اين آلودگي در حالي مورد بي توجه قرار مي‌گيرد كه حدود 80 تا 90 درصد مردم بيشترين زمان خود را در داخل خانه‌ها و فضاهاي بسته مي‌گذرانند تحقيقات نشان مي‌دهد، داخل محيط خانه آلودگي هوا بيشتري نسبت به هواي شهرها و يا شهرك‌ها دارد اثار ناشي از اين نوع از آلودگي آلودگي‌ هواي در حالي مورد بي توجه قرار مي‌گيرد اين كه حدود 80 تا 90 درصد مردم بيشترين زمان خود را در داخل خانه‌ها و فضاهاي بسته مي‌گذرانند. 

          

سوخت‌هايي كه در مصارف پخت و پز و ايجاد حرارت استفاده مي‌شوند. به همراه رطوبت، ميكرو ارگانيسم‌ها و آلرژي‌‌زاها آلودگي هواي داخل منازل را سبب مي‌شوند. امروزه با كاربرد تركيبات آلي مزار مانند فرمالدئيدها در ساختمان‌ها و تهويه ضعيف هوا در منازل و اداره‌ها، آلاينده‌هاي هوا در محيط داخل مكان‌ها افزايش مي‌يابد